Khi xảy ra va chạm, vị trí nào trên cơ thể con dễ bị tổn thương và để lại hậu quả nghiêm trọng nhất?
- Người viết: DUY SEO lúc
- Tin tức
Khi xảy ra va chạm, vị trí nào trên cơ thể con dễ bị tổn thương và để lại hậu quả nghiêm trọng nhất?
Chào mọi người!
Từ phần này trở đi, mình sẽ không nói nhiều về công thức, kĩ thuật này nọ nữa. Ở đây, mình sẽ chỉ mổ xẻ những cái góc, những khía cạnh mà mọi người cực kỳ quan tâm nhưng lại ít khi tìm hiểu sâu được. Bài viết này sẽ thiên về kinh nghiệm thực tế, tiêu chí chọn hàng của cá nhân mình và trải nghiệm với khách hàng tại, mang tính chủ quan một chút nhưng vẫn dựa trên nền tảng cốt lõi để giúp các mẹ biết cái gì đáng tiền, cái gì nên bỏ qua. Mọi người cứ thoải mái tranh luận, góp ý nhé!
(Bài viết có sử dụng Gem để sửa lại văn phong cho phù hợp và chat GPT để làm hình ảnh minh hoạ)
Vấn đề đầu tiên, kể cả người mua ghế vài triệu đến vài chục triệu, từ người mua để đối phó đến người thực sự lo cho con, phải đến 80% khách bước vào cửa hàng hỏi mình câu đầu tiên là: "Ghế này ngả sâu không em?"
Nhiều bạn trong group này chắc cũng từng nhận được câu trả lời thẳng thắn của mình: Không! Ghế nào độ ngả nó cũng xêm xêm nhau thôi, không chênh lệch nhiều đâu.
Bởi vì một chiếc ghế ô tô tiêu chuẩn luôn phải cân bằng giữa hai yếu tố: Tư thế thoải mái và Độ an toàn của bé. Mà đã là ghế an toàn, thì tính mạng của con phải đặt trên sự sung sướng. Bao giờ các hãng đổi tên thành "Ghế sung sướng của bé" thì lúc đó may ra các mẹ mới tìm được cái ghế ngả thật sâu. Còn hiện tại, đừng mong chờ điều đó.
Trước hết, mình muốn làm rõ một vấn đề cốt lõi: Bạn nghĩ khi xảy ra va chạm, vị trí nào trên cơ thể con dễ bị tổn thương và để lại hậu quả nghiêm trọng nhất?
Đáp án chính là CỔ. Ở bài trước mình đã nhắc đi nhắc lại việc cổ bé phải chịu một lực mô-men xoắn cực lớn khi có sự cố. Và chính cái cổ này là yếu tố quyết định đến thứ mà chúng ta đang bàn: Các góc ngả thực tế.
Góc ngả không đơn giản là cái góc 85-95 độ hợp bởi phần đỡ lưng và đỡ chân của cái khung nhựa bên ngoài mà các mẹ nhìn thấy bằng mắt thường đâu. Nếu hiểu rõ bản chất, bạn sẽ chẳng bao giờ thèm nhìn vào cái khung nhựa đó nữa. Muốn tốt cho con, đây mới là các góc bạn cần phải thuộc lòng:
1. Góc ngả của ghế (Tính bằng trục lưng của em bé)
Như hình minh họa mình đã chia sẻ, góc này được tính bởi góc hợp bởi mặt đất phẳng (không phải bề mặt dốc của ghế da ô tô) và trục lưng thực tế của con khi nằm ngửa hết cỡ. Trục lưng này được quyết định bởi bề mặt của các lớp đệm lót sơ sinh bên trong, chứ KHÔNG phải cái vỏ nhựa bên ngoài.
Bên trong khung nhựa còn có xốp EPS/EPP, khung đỡ, đệm dầy mỏng khác nhau. Ví dụ, nếu phần đệm ở đầu, cổ và mông dày bằng nhau, lưng bé sẽ dốc theo khung vỏ nhựa. Nhưng các hãng làm xịn, họ thiết kế phần đệm mông (xương cụt) dày hơn, phần đầu mỏng hơn, thế là chúng ta có một góc ngả thực tế cho con phẳng hơn, rộng hơn rất nhiều.
Ghế càng ngả phù hợp, đầu bé càng ít bị chúi. Theo trọng lực, cứ ngả trên $90^\circ$ là người có xu hướng ngửa ra sau. Nhưng vì cơ cổ bé sơ sinh còn yếu, các bó cơ vẫn có xu hướng kéo gục đầu về trước, nên cần một góc ngả chuẩn để chặn việc này lại.
Với ghế Booster (đệm nâng): an toàn nhất và đúng nhất thì ghế booster cần áp sát mặt lưng vào mặt tựa của ghế ô tô, tuy nhiên, trừ các dòng SUV và MPV ra, thì thường các ghế ô tố sẽ ngả ở khoảng 105-120 độ. Và vì thế, booster thường ngả linh hoạt ở khoảng này
Với Carseat (ghế tiêu chuẩn): Góc dao động từ 120 – 135độ ở cả hai chiều (thường chiều quay ngược Rear-facing sẽ ngả hơn một chút để đỡ cổ cho bé sơ sinh).
Góc này chỉ tăng giảm trong khoảng an toàn đó thôi. Đừng ham mấy ông giời quảng cáo ngả đến 170 độ như cái giường nằm. Nói thật, nằm phẳng lỳ như thế mà xảy ra va chạm, hai bả vai và đỉnh đầu của con sẽ là những nơi hứng trọn xung lực và tan tành đầu tiên. Hiện tại ngoài dòng Fladea của Aprica (họ làm dạng nôi nằm ngang đặc biệt) ra thì chẳng có ông nào làm được góc đó đâu. Quảng cáo thì cũng nên lựa cái nào đáng tin một chút các mẹ ạ.
2. Góc lắp đặt
Hiểu đơn giản, đây là góc mà mặt đáy của ghế trẻ em tạo với phương nằm ngang.
Vốn dĩ ghế da trên xe ô tô luôn có xu hướng dốc về phía sau khoảng 30-45 độ. Khi đặt bệ base hoặc đáy ghế của con lên, nó tiếp xúc trực tiếp và tạo thành góc lắp đặt.
Góc này cực kỳ quan trọng vì nó quyết định chiều văng của ghế khi gặp sự cố (văng lên, văng xuống, hay văng song song với mặt đất). Mỗi hướng văng sẽ tạo ra lực tác động vào các điểm chịu lực khác nhau như dây đai, tựa lưng... Các hãng thường ít công bố con số cụ thể của góc này, nhưng theo quan điểm của mình: Chiếc xe của bạn đã được các kỹ sư tính toán góc ghế để đảm bảo an toàn nhất cho người ngồi rồi. Vì vậy, hãy để mặt đáy ghế của con tiếp xúc khít và trực tiếp với mặt ghế ô tô.
Mọi người hãy nhớ, đừng ham cho con ngả thêm bằng cách chèn đồ, lót thêm đệm dưới đáy hoặc cố tình nâng chân chống lật lên để khiến con ngả ra sau, chân chống lật có tác dụng chống xoay, chứ không phải để tạo độ ngả, không nên và không được làm vậy ạ.
3. Góc nghiêng đầu
Hãy đứng từ phía cửa xe, nhìn ngang tầm mắt với cổ của con. Góc mà cổ con ngửa ra trước hay ngả ra sau chính là góc nghiêng đầu.
Góc này có quan trọng không? Nó là quan trọng nhất đối với mình, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số sinh tồn của đứa trẻ, ngay cả khi xe đang chạy bình thường chứ chưa cần nói đến lúc đâm đụng. Nghe nghiêm trọng đúng không? Nhưng sự thật là thế:
- Nếu cổ bị gục về trước khi có tai nạn: Lực quán tính sinh ra mô-men khiến đầu bé bị văng mạnh. Nếu đâm từ phía trước, đầu con như một con lắc bị giật mạnh về trước rồi đập gáy vào đệm. Nếu bị tông từ phía sau, đầu bé như quả bóng bị đánh văng ngược ra sau, kéo căng và giật vỡ đốt sống cổ. Cả hai đều cực kỳ chí mạng.
- Nếu cổ bị ngửa ra sau quá nhiều: Khi cổ ngửa quá, dây đai vai không còn nằm đúng vị trí chịu lực nữa, lưng bé sẽ trượt dần lên. Nếu xảy ra va chạm, cơ thể bé sẽ trượt theo khoảng trống dây đai để lại, và phần hạ bộ (bẹn, hông) sẽ là nơi hứng trọn lực tổn thương đầu tiên, chứ không phải là xương đùi hay bả vai nữa.
- Ngay cả khi KHÔNG xảy ra sự cố: Đầu em bé sơ sinh chiếm tới 25% trọng lượng cơ thể nhưng cơ hô hấp còn quá non nớt. Nếu các mẹ để đầu con gục về trước quá nhiều, đường thở của con sẽ bị chèn ép dẫn đến tắc nghẽn. Nhẹ thì con ngủ không ngon, hay giật mình, khó thở; nặng thì gây ngạt thở và dẫn đến tử vong.
Chia sẻ thật với mọi người, bản thân mình là một người bị chứng nhược cơ, từng có khoảng 1 tháng sống trong tình trạng cơ cổ hoàn toàn bất lực, đầu cứ đổ nghiêng ngả theo trọng lực. Nó y hệt tình huống này của các em bé. Mình thấu hiểu cái cảm giác đáng sợ đó, đến giờ nghĩ lại vẫn rùng mình. Nó giống như bạn bị đuối nước trên cạn vậy, thứ duy nhất níu kéo sự sống là hơi thở thì lại bị tước đoạt ngay trước mắt mà không làm gì được. Em bé của bạn cũng sẽ phải chịu đựng sự bất lực đáng sợ đó nếu bố mẹ không thực sự chú ý.
4. Góc cổ (Sự liên tục giữa Đầu – Cổ – Lưng)
Cái góc này là do mình tự "bịa" ra cái tên cho dễ gọi thôi, mình cũng không biết gọi là gì.
Cũng ở góc nhìn từ cửa xe vào, bạn quan sát xem chóp sau đầu, gáy và lưng của con có tạo thành một đường trục mượt mà không. Nếu đầu bé gập về trước hoặc ngửa ra sau, đường trục này sẽ bị gãy khúc ở cổ. Tương tự, nếu đặt mông sai vị trí, bạn sẽ thấy bụng con bị gập, chân vổng lên, phần thắt lưng cong đột ngột.
Những cái này ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của con: làm con mỏi lưng, mỏi cổ, ê mông và hay cựa quậy, khó chịu. Một chiếc ghế có "góc cổ" liền mạch, tạo thành đường cong nhẹ nhàng sẽ giúp con thoải mái hơn rất nhiều so với việc cố ép con nằm ngả ra thật sâu nhưng tư thế lại bị vẹo vọ, mất an toàn.
Cột sống của trẻ sơ sinh chưa hình dung thành chữ S như người lớn mà là một đường cong chữ C liên tục. Khi đệm lót không tốt, mông bị sụt hoặc đầu bị đẩy, cột sống chữ C này bị bẻ thẳng hoặc gập gãy, khiến các đĩa đệm non nớt chịu áp lực. Vì vậy, sự liên tục từ Đầu - Cổ - Lưng chính là để bảo vệ đường cong chữ C này.
(Quảng cáo chút, về khoản định hình tư thế liền mạch này thì Cybex Callisto hay Nuna Todl làm cực kỳ xịn, đặt con vào là chuẩn luôn hầu như không phải chỉnh. Còn lại 1 số dòng khác thì sẽ dễ điều chỉnh sao cho vừa vặn thì mình nhắn riêng, vì nói ở đây lại quảng cáo lố =)) ).
⚠️ Cảnh báo cực kỳ quan trọng: Đừng vì thấy cổ con hơi gập mà tự ý lót thêm khăn vào gáy hay cổ con nhé! Khi xảy ra va chạm, cổ em bé cần một khoảng dịch chuyển nhẹ theo quán tính để tự điều chỉnh lực. Các mẹ chèn thêm khăn cứng vào cổ sẽ làm mất đi khoảng dịch chuyển an toàn này, khiến lực gãy tác động lên cổ cao hơn hẳn. Nếu muốn, chỉ được đệm một lớp thật mỏng ở phần đầu hoặc lưng (coi như con mặc thêm cái áo dày), tuyệt đối KHÔNG chèn vào cổ.
Ngoài ra, với bé lớn, khi ngồi phải đảm bảo xương cụt (mông) chạm sát vào điểm lõm nhất của lòng ghế. Với bé sơ sinh, hãy dóng từ điểm lõm đó mà đặt con nằm. Mình gặp rất nhiều trường hợp các mẹ muốn con nằm ngả thế là kéo mông con tụt dịch xuống dưới cho phẳng. Làm thế đến lúc xảy ra sự cố, lực quán tính nó đẩy đứa trẻ đi thì không khác gì ném con cắm đầu vào tường đâu. Thật đấy, không đùa được đâu!
TỔNG KẾT
Có thể các mẹ chưa biết, ngoài tiêu chuẩn R129 hay kiểm định ADAC, có một bài test cực kỳ nghiêm ngặt mang tên Swedish Plus Test (Kiểm định điểm cộng của Thụy Điển). Bài test này nó không quan tâm con bạn ngồi trên ghế có dễ chịu, có sướng hay không, cũng chẳng quan tâm cái ghế bị vỡ nát thế nào sau va chạm. Kết quả của nó chỉ có Đạt hoặc Không Đạt (hiểu thô thiển là Sống hoặc Hẹo). Thứ duy nhất nó đo lường là: Lực tác động lên cổ của em bé có vượt quá ngưỡng chịu đựng gây chấn thương nghiêm trọng hay không.
Đó là lý do vì sao những chiếc ghế đạt chuẩn Plus Test thường không ngả sâu, nhưng chúng bảo vệ mạng sống của con tốt nhất.
Trong khi tiêu chuẩn R129 (i-Size) của Châu Âu chỉ đo lực tác động lên ngực và đầu, thì Thụy Điển nhận thấy trẻ em vẫn có thể gãy cổ dù đầu không va đập vào đâu (do lực quán tính giật giằng). Vì thế, Plus Test đặt một cảm biến lực cực nhạy ngay tại cổ của búp bê. Giới hạn lực chịu đựng tối đa của cổ em bé là 1300Newton Bất kỳ chiếc ghế nào để lực tác động lên cổ vượt quá con số này khi đâm xe ở tốc độ cao sẽ bị ĐÁNH TRƯỢT ngay lập tức. Đó là lý do tại sao ghế đạt Plus Test 100% là ghế quay ngược, vì chỉ có quay ngược mới đỡ được cổ dưới mức 1300Newton.
"Bạn sẽ chỉ quan tâm tới độ ngả khi con bạn còn khỏe mạnh, nhưng nếu chẳng may xảy ra sự cố, thứ duy nhất bạn quan tâm là con mình có còn bình an hay không thôi!" (Slogan của mình, còn 1 câu nữa : Ghế thì sản xuất hàng loạt, nhưng con của bạn là độc nhất. Nên đừng mua vì người ta bảo thế, mà hãy hỏi thật kĩ trước khi mua.)
Các mẹ có thể tham khảo danh sách các mẫu ghế đạt chuẩn Plus Test theo đường link chính thức của Viện Nghiên cứu Đường bộ Quốc gia Thụy Điển (VTI) ở dưới đây. Nhưng nhớ là không phải cứ có Plus Test mới là an toàn tuyệt đối, hay không có thì là đồ vứt đi. Cũng như ADAC, nhiều hãng họ chưa kịp gửi sản phẩm sang hoặc chưa mua về test thôi, mình nhìn vào để có thêm cơ sở lựa chọn.
Oki vậy nhé mọi người, hôm nay định viết luôn về các tiêu chí chọn ghế cụ thể nhưng bài dài quá rồi, mình xin dừng ở đây. Bài sau mình sẽ tổng hợp các tiêu chí chung để mọi người dễ chọn, sau đó sẽ lên bài về ghế Booster (đệm nâng) đúng như lời hứa. Hy vọng chuỗi bài này sẽ giúp các ba mẹ tìm được chiếc ghế ưng ý và an toàn nhất cho cục cưng nhà mình.
Cảm ơn mọi người đã kiên nhẫn đọc đến đây!
